Tekst Ishan Ahmadali, Simone Busman, Daan Langkamp
Foto Ishan Ahmadali

Tijd voor de dialoog

Rappers in gesprek met justitie? Dat lijkt geen hele natuurlijke combinatie te zijn. Toch zijn er interessante raakvlakken waar veel van elkaar geleerd kan worden. Een eerste ‘speak session’ moet de opmars zijn naar een gesprek tussen de hiphopscene en het Openbaar Ministerie. En dat smaakt naar meer.

'Fock de officier en blauw ja’, ‘schijt aan de officier, schijt aan de agent’ of  ‘haat tegen justitie dus fuck de popo’; zomaar wat rapteksten uit hiphop-nummers. Niet heel verwonderlijk dat die muziekstromen door politie en justitie met argusogen bekeken worden. Het oordeel lijkt al snel klaar; hiphop wordt snel geassocieerd met grof taalgebruik, wapens en geweld. Terwijl deze muziekstroming populairder is dan ooit. Van de tien meest beluisterde nummers in 2018 op Spotify waren er maar liefst zes van Nederlandse hiphopartiesten.

Door hun populariteit hebben de artiesten ook invloed bij hun luisteraars. Hoe kijken de artiesten en de mensen om hen heen naar hun aandeel in de (soms negatieve) beïnvloeding van jongeren en mogelijke jonge daders? En wat is het verhaal of de boodschap achter sommige gewelddadige rapteksten en videoclips?

Met die vragen houdt Job van Beekhoven (45) zich de laatste tijd bezig. In zijn dagelijkse functie bij het Functioneel Parket is hij belast met onder meer de aanpak van fraude en milieucriminaliteit. Daarin heeft hij dus weinig te maken met de criminaliteit rondom rap. Maar als hiphopfan voelt hij zich des te meer betrokken: “Hiphop is straatverslaggeving. En veel mensen die naar hiphop luisteren, voelen weinig verbinding met het Openbaar Ministerie.”

"Wij willen juist dat iedereen zich door ons, door het OM vertegenwoordigd voelt."

Van Beekhoven organiseert daarom een speak session, in samenwerking met het Amsterdamse museum OSCAM. Tijdens deze bijeenkomst zijn  hiphop-producenten, rappers, rechercheurs, jongeren en officieren van justitie met elkaar in gesprek gegaan over de beeldvorming en beïnvloeding door muziek. Van Beekhoven: “Jongeren zien rappers als voorbeeld. Onder die jongeren kunnen ook potentiele daders zitten. Als we meer vanuit hun belevingswereld willen gaan denken en hun beweegredenen willen begrijpen, dan moeten we juist door de bril van rap en hiphop durven kijken.”

Tijdens de sessie zijn videoclips vertoond met daarin geweld en gewelddadige teksten. Daar wordt dan ook over gediscussieerd. Dat levert een bijzondere bijeenkomst op. Van Beekhoven: “Het was een goed en ook stevig gesprek. Hiphop wordt snel geassocieerd met criminaliteit en het is de vraag of dat terecht is. We moeten bij het OM misschien niet direct ons oordeel klaar hebben over rappers en hiphoppers, maar eerst eens in gesprek gaan. Dan kan je het dilemma bespreken over wanneer er sprake is vrijheid van meningsuiting en wanneer iets te ver gaat.”

Ook officier van justitie Jirko Patist vindt het een bijzondere avond. Vanuit het publiek vertelt hij de aanwezigen dat hij het geweldig zou vinden als een veroordeelde rapper na het uitzitten van zijn straf de mogelijkheid krijgt om zijn verhaal te vertellen. Bijvoorbeeld in zijn rapteksten of bij concerten. Patist: “Als een artiest zijn bekendheid aanwendt om anderen te vertellen dat hij iets verkeerd gedaan heeft en spijt heeft, dan kan diegene een positief rolmodel worden.”

Ook de muziekwereld reageert positief. Zo zegt Farid Benmbarek, van het toonaangevende hiphoplabel TopNotch, tegen het muziekplatform 3voor12 open te staan voor de dialoog. Ook bij 101Barz van BNNVara is de boodschap geland. Van Beekhoven: “101Barz, een onder jongeren heel populair hiphopplatform, heeft in zijn video’s een  speciale disclaimer aangebracht. Daarin geven ze aan dat de teksten van de artiesten ongecensureerd zijn en de mening van de artiest niet de mening is van BNNVara en 101Barz. Ik vind het echt heel sterk dat de hiphopscene hier zelf verantwoordelijkheid neemt.”

Van Beekhoven gaat nu verder in gesprek met de hiphopscene en is blij dat de avond een succes is: “Zowel in de hiphopscene als daarbuiten slaat onze benadering aan. Ik krijg veel appjes van allerlei verschillende mensen in dit wereldje.” Van Beekhoven werkt dan ook al aan het organiseren van een nieuwe speak session: “De dialoog moet zich nu voortzetten. Hopelijk kunnen we de volgende sessie kijken wat het allemaal teweeg heeft gebracht. We willen het niet allemaal voorkauwen. We willen dat de muziekwereld er zelf over na gaat denken.”