Wat als je het vermoeden hebt dat er een xtc-lab bij je in de buurt zit, maar je niet durft te melden uit angst voor de crimineel? Dan kan je altijd met Meld Misdaad Anoniem (M.) bellen. “Als je terug te herleiden bent als tipgever, maken we geen melding”, zegt woordvoerder Marc Janssen. Wat gebeurt er met de tips die binnenkomen bij M.? 

Vanaf de straat lijkt het net een woonhuis achter een grote heg, er staat een poort voor de oprijlaan. Als je niet weet bij welk pand je jezelf moet melden, zou je kunnen denken dat je totaal verkeerd bent. Er staan geen vlaggen, geen banners, geen uithangborden die wijzen op de naam van het bedrijf wat hier gevestigd is. Daarmee is de locatie van het kantoor van Meld Misdaad Anoniem (kortweg; M.) zelf ook best wel anoniem. “We lopen er inderdaad niet mee te koop”, zegt woordvoerder Marc Janssen als de poort open gaat. Want alles bij M draait om die anonimiteit. Daarom is het dé plek waar je informatie kan melden over criminaliteit en misdaad, zonder te willen vertellen wie je bent.

Waarom M.?

Mensen hebben verschillende redenen waarom ze liever met M bellen dan met de politie, legt Marc Janssen uit. Een overzicht van veelgehoorde redenen:

  • Sommige bellers willen niet dat hun naam in een politiedossier terechtkomt, uit angst dat hun naam terechtkomt bij degene waar ze juist over melden. Ze zijn bang voor represailles of het feit dat er mogelijk wraak genomen kan worden.
  • Anderen zijn bang dat ze door de melding mogelijk een relatie op het spel zetten, bijvoorbeeld met familieleden of vrienden.  
  • Bepaalde melders willen wel dat de criminele handeling waar ze over bellen stopt, maar hebben geen zin in administratieve rompslomp of getuigenverhoren. Ze melden liever anoniem.
  • Enkele melders bellen liever met M omdat ze de gevolgen van een melding niet goed kunnen overzien, omdat ze niet weten wat er gaat gebeuren na een aangifte.
  • Slechte ervaring met politie of overheidsinstanties kan ook een reden zijn om niet rechtstreeks te bellen.

Anonimiteit

Bel je met M. dan is je telefoonnummer onherkenbaar, er worden geen gegevens van je opgeschreven en het gesprek wordt niet opgenomen. Ook meldingen via internet zijn via encryptie en andere technische constructies niet te herleiden naar de melder. “Je bent als melder dus echt anoniem”, benadrukt Janssen nog maar eens. “Zelfs als de politie een moordzaak zou kunnen oplossen met jouw tip, dan nog zullen we je informatie pas met hen delen als we er 100 procent zeker van zijn dat jij als melder niet te herleiden bent. Stel dat jij van je beste vriend gehoord hebt dat hij iemand vermoord heeft en hij vertelt dat aan niemand anders behalve jou, dan maken we geen melding. Want het is dan te duidelijk dat jij onze tipgever bent”. Het kan daardoor voorkomen dat een medewerker van M. een gesprek heeft van twintig minuten met de onbekende melder, maar dat de informatie die uiteindelijk naar de politie gaat maar uit slechts vier regels bestaat.

Marc Janssen, woordvoerder van M.

Dilemma

Je kan bij M. terecht met allerlei soorten informatie en tips. Van drugslabs tot fraude en van moord tot mishandeling. “Mensen kunnen bij ons terecht als ze vinden dat ze met hun tip of melding niet bij de politie terecht kunnen, bijvoorbeeld omdat ze dat niet durven of omdat ze dat niet willen”, zegt Janssen. De melders noemen daar allerlei redenen voor (zie kader Waarom M.?). “De tipgevers hebben veelal een serieus dilemma, daar hebben ze last van. Ze zitten met de informatie die ze hebben in hun maag en willen het kwijt. Het helpt daarbij dat wij geen onderdeel zijn van de politie of de overheid zelf.” Jaarlijks komen er tienduizenden telefoontjes binnen. In totaal worden daar zo’n 15.000 meldingen per jaar daadwerkelijk van doorgezet naar politie en andere instanties zoals gemeenten, de FIOD, de NVWA of de Kansspelautoriteit.

Top-5 meest gemelde zaken

  1. Soft drugs (productie, opslag en handel van o.a. hennep)
  2. Hard drugs (productie, opslag en handel van o.a. xtc)
  3. Geweld
  4. Diefstal/verduistering
  5. Financieel-economische delicten

Ondermijning

Verreweg de meeste meldingen gaan over druggerelateerde zaken. Bovenaan de top-5 van meldingen staan soft- en harddrugs (zie kader Top-5 meest gemelde zaken). Vooral als mensen vermoeden dat er ergens een hennepkwekerij of drugslaboratorium zit, weten ze M. te vinden. Hoeveel meldingen er gerelateerd zijn aan ondermijning, dat is lastig te zeggen. “Het begrip ondermijning is een brede definitie. Die term zegt de mensen die ons bellen weinig tot niets. Vaak wordt het veel concreter benoemd, bijvoorbeeld als een xtc-lab in de buurt”, legt Janssen uit. Wel constateerde het Regionaal Informatie- en Expertisecentrum (RIEC) Midden-Nederland uit een analyse dat ruim 2/3e van de meldingen bij M. gerelateerd kunnen worden aan ondermijnende criminaliteit. De meldingen die binnenkomen, worden in ruim honderd verschillende criminaliteitscategorieën ondergebracht. Onlangs zijn de ‘onverklaarbaar ondermijnende activiteiten’ en ‘crimineel onverklaarbaar vermogen’ erbij gekomen.

Expertise

M. werkt met vaste mensen, dus niet met vrijwilligers. De medewerkers, die aan de lijn zelf ook anoniem blijven, hebben verschillende achtergronden en hebben vaak eerder gewerkt bij organisaties als de politie, de IND of de belastingdienst. “Je moet van alle markten thuis zijn en kennis hebben van allerlei verschillende problematiek. We krijgen ook regelmatig trainingen van speciale diensten, zodat zij ook kunnen aangeven wat onze mensen kunnen vragen in een gesprek. Zo merkten we dat we steeds meer meldingen over criminaliteit op het darkweb kregen. Toen zijn onze medewerkers getrained door het Darkwebteam van de Politie. Ze namen de collega’s mee op het darkweb, zodat ze ook een beeld kregen hoe dat er uit ziet en werkt. Zo kunnen de collega’s nog beter doorvragen bij zulke meldingen”, zegt Janssen. Het is niet zo dat er een gigantisch callcenter in het kantoor van M zit. Op het drukste moment van de dag werken er vijf mensen, die zelf ook anoniem blijven aan de telefoon.

"Om bij M. te werken, moet je van alle markten thuis zijn"

Naast de telefoonlijn, zeker de belangrijkste bezigheid van M, worden er ook projecten georganiseerd om zo mogelijke tipgevers te stimuleren om te bellen. Het doel is dan om de meldingsbereidheid te vergroten. De projecten zijn gericht op hele specifieke doelgroepen, legt Janssen uit: “We kijken niet naar daders zelf, maar juist de mensen om hen heen. Familieleden en  vrienden. Zij horen vaak veel informatie. Wij proberen in onze projecten te zoeken naar een reden of motief om ons te gaan bellen.” Een van de projecten waar M aan meewerkt is de OM-campagne van het parfum Xtacy, om mensen bewust te maken van de geur van een xtc-lab. Janssen: “Net als bijvoorbeeld een nieuwe aflevering van Opsporing Verzocht is het handig om te weten waarover wij gebeld kunnen worden. We haken dan graag aan bij zo’n campagne.”

Hoe werkt het melden bij M.?

Als je belt met 0800-7000, dan krijg je een medewerker aan de lijn. Samen ga je het gesprek aan over je melding en zal er geprobeerd worden om zoveel mogelijk informatie naar boven te halen. Want meer informatie kan een melding completer maken. Als je meldt via de website, krijg je een vragenlijst die makkelijk in te vullen is. De vragen die je krijgt zijn afhankelijk van het onderwerp. Ook hier wordt gevraagd naar zoveel mogelijk concrete informatie.

Na je melding gaat M. aan de slag. Ze filteren alle herleidbare informatie eruit. Alle zaken die jou als melder herkenbaar kunnen maken, worden verwijderd. Uiteindelijk blijft er zo een anonieme tip over. Deze tip wordt nogmaals gecheckt door een tweede medewerker en pas dan gaat de tip via een systeem naar de juiste (opsporings)instantie.

Sommige tips hebben meer spoed, bijvoorbeeld omdat er sprake is van vuurwapens, explosieven of iemand die bolletjes geslikt heeft en op het vliegtuig zit. Dan wordt de tip actief doorgebeld, zodat er snel gehandeld kan worden. Als de tip is doorgegeven, laat M. de zaak verder over aan de instantie die erover gaat.

Daderkennis