Dit artikel hoort bij: InZicht Januari 2020

Ultieme facilitator onderwereld gepakt

Politie inval Den Haag

Foto Loes van der Meer en Politie

Het begon allemaal met een relatief klein onderzoek naar een drugsdealer, maar eindigt bij een vondst van vele miljoenen contante euro’s, wapens, drugs en allerlei luxe goederen. In onderzoek Abeka draait het allemaal om het faciliteren van criminele zaken, bijvoorbeeld door niets op naam te zetten: “Onze hoofdverdachte was de perfecte facilitator voor criminelen.”

Het is 5 maart 2019 als een enorme politiemacht zich verzamelt bij het stadion van ADO Den Haag. In het commandocentrum van de politie zitten officier van justitie Mike Visser en parketsecretaris Merel Rademaker. Zij houden zich al een tijd bezig met het onderzoek genaamd Abeka. Op deze vroege ochtend ‘klapt’ het onderzoek en kijken zij mee met de verschillende politieteams. In 24 verschillende panden zal gezocht gaan worden naar aanwijzingen voor witwassen van crimineel geld. Officier Visser: “We hebben er maanden naar toe geleefd. Op zo’n actiedag komt dan alles binnen een paar uur bij elkaar. Enorm spannend, want wat gaan we precies aantreffen?” Die spanning blijkt onterecht, want in één van de doorzochte woningen wordt maar liefst zes miljoen euro gevonden.

Op een actiedag komt maanden onderzoek binnen een paar uur bij elkaar

Alarmbellen

Onderzoek Abeka start met informatie uit een ander, relatief klein politieonderzoek naar een drugsdealer. Die dealer wordt gevolgd naar zijn huis in een woontoren in Ypenburg. Maar op dat adres blijkt niemand ingeschreven te staan. Dat er niemand geregistreerd staat, doet de alarmbellen rinkelen. Zeker als bij de inval in de woning vijf kilo cocaïne en 60-duizend euro cash gevonden wordt. Waarom staat de verdachte man niet ingeschreven op dit adres? En wie betaalt de huur dan eigenlijk? Allerlei vragen die verder uitgezocht zullen gaan worden.

Gevonden geld Den Haag
Op de klapdag van onderzoek Abeka wordt zes miljoen euro cash gevonden

De woning blijkt verhuurd te worden door een bedrijf op naam van Satishkoemar F. Hij is niet de eigenaar van de 24 lofts in de woontorens, maar regelt wel de verhuur ervan. Als de bankgegevens van zijn bedrijf opgevraagd worden, blijken er heel veel contante stortingen op gedaan te worden. Daarmee wordt vervolgens de huur betaald van verschillende appartementen. Ondertussen komt er vanuit het Team Criminele Inlichtingen (TCI) extra informatie over de verdachte: F. zou  woningen verhuren aan criminelen. Dit is nog een aanleiding om deze zaak veel beter te onderzoeken. Het onderzoek Abeka is geboren.

Op sommige adressen staat niemand ingeschreven, op andere adressen betalen allerlei verschillende mensen de rekeningen

Feiten en cijfers over de klapdag in onderzoek Abeka

  • 3 hoofdverdachten
  • 18 aanhoudingen in totaal
  • 850 mensen die zich bezig houden met de opsporing en doorzoekingen
  • 24 aanhoudingseenheden
  • 3 rechters-commissarissen
  • 4 officieren van justitie
  • 34 doorzoekingen, waarvan het grootste deel in de zeven woontorens in Ypenburg

IN BESLAG GENOMEN:

  • 7 miljoen euro (contant)
  • 25 auto’s
  • 5 wapens
  • 7 PGP telefoons
  • Drugs
  • Luxe goederen

Het onderzoeksteam probeert in kaart te krijgen wie de mensen zijn die appartementen huren via F. Dat is niet altijd duidelijk. Op sommige adressen staat niemand ingeschreven. Bij andere appartementen worden de gas-, water- en elektriciteitsrekeningen door verschillende mensen betaald. De personen waarvan de politie vermoedt dat die in de appartementen verblijven, hebben volgens belastinggegevens onvoldoende inkomen om de relatief hoge huren te kunnen betalen. De bedrijven en bankrekeningen van de hoofdverdachte worden grondig tegen het licht gehouden. Daarbij komen ook andere opvallende zaken aan het licht.

Zo blijken sommige huurders op papier ook werknemers van de bedrijven van F. te zijn, terwijl de bedrijven van F. nauwelijks omzet hebben. Het is dan ook zeer de vraag welke werkzaamheden die “werknemers” dan zouden verrichten. Er zijn voor het onderzoeksteamvoldoende aanwijzingen dat de contante stortingen op de rekening van het bedrijf van F. mogelijk van misdrijven afkomstig kunnen zijn.

Door als rechercheur verder te kijken dan datgene wat je ziet, maak je verborgen ondermijning zichtbaar

Mike Visser
Mike Visser, officier van justitie

 “Dit is gewoon goed recherchewerk uit een onderzoek naar een drugsdealer. Door verder te kijken en door zaken die je opvallen verder uit te zoeken, kom je nieuwe dingen te weten. Op die manier maak je verborgen ondermijning ineens zichtbaar”, zegt officier Visser. “Wat ook opviel was de opbouw van de woningen in de woontorens. In deze complexen kom je via ondergrondse garages binnen. Met een lift kun je alleen naar je eigen woning, want dat is een gehele verdieping. Je hoeft dus niet via een galerij te lopen en komt nauwelijks buren tegen. Alles om maar ongezien te kunnen blijven.”

Onderzoek Abeka in een notendop

De hoofdverdachte in de zaak Abeka wordt verdacht van witwassen. Satishkoemar F. zou  als een soort verhuurmakelaar werken. Via F. konden mensen appartementen huren die eigendom zijn van vastgoedinvesteerders. F. is echt een tussenpersoon dus. De huurders die in de woningen van F. woonden, stonden lang niet allemaal ingeschreven in het GBA.  Gas-, water- en lichtrekeningen werden per appartement door allerlei verschillende mensen betaald. Andere huurders betaalden voor een woning in de woontorens van F., maar stonden heel ergens anders ingeschreven: “Er waren allerlei gekke constructies opgezet om te verhullen wie er nu daadwerkelijk woonde”, zegt officier Mike Visser.

De dure appartementen worden gehuurd door mensen die het op papier niet kunnen betalen. Sommige huurders betalen zelfs voor drie appartementen tegelijk, terwijl ze op papier nauwelijks inkomsten hebben. Bovendien mogen huurders cash betalen bij F., terwijl hij zelf giraal geld overmaakt naar het vastgoedbedrijf waar hij de woningen van verhuurt. En daar had F. volgens het Openbaar Ministerie toch moeten zien dat er iets niet in de haak is. 

Merel Rademaker
Merel Rademaker, secretaris

Merel Rademaker vult hem aan. Zij is parketsecretaris en vormt samen met de officier van justitie een team. Volgens haar is F. de ultieme facilitator voor criminelen: “Als verhuurmakelaar controleerde hij helemaal niets van zijn huurder. Hij stelde mensen in staat om via hem hun huur contant te betalen.  Bovendien verhuurde deze man ook huurauto’s door, waardoor die niet op naam van de daadwerkelijke huurder kwamen te staan”, zegt ze. “Op alle mogelijke manieren faciliteerde hij mensen om anoniem woningen of auto’s te huren die vervolgens voor criminele doeleinden konden worden gebruikt. Ook stelde F. door zijn werkwijze criminelen in staat hun contante geld wit te wassen.” 

Dan komt er een tip binnen; in een woning is een drugsdeal aanstaande

Tijdens het onderzoek, in november 2018, komt er ineens een anonieme tip binnen; in één van de appartementen is een drugsdeal aanstaande. “Dan gaan direct alle alarmbellen af”, zegt Mike Visser: “Want zoiets betekent dat er of veel geld in het appartement ligt, of veel drugs. Dat is voor ons een moment om in te grijpen.” De politie doet een inval en er wordt 350.000 euro en een revolver gevonden. Ook een mooi moment om te zien hoe verhuurder F. hierop reageert. Rademaker: “F. deed niets. Hij weet dat de politie binnengevallen is en dat er verboden zaken zijn aangetroffen, maar hij ondernam geen actie. Hij ging gewoon door met zijn verhuuractiviteiten. Dat heeft wel onze verdenking tegen hem gesterkt dat hij wist dat hij criminelen faciliteerde.” Door alle zaken op een rijtje te leggen, wordt duidelijk dat alle panden doorzocht moeten worden om te onderzoeken of F. daadwerkelijk criminelen faciliteerde bij hun illegale activiteiten.

De volgende zaken in het onderzoek Abeka gaven reden om in te grijpen in Ypenburg

  • De vondst van grote hoeveelheden cash, een wapen en drugs bij eerdere doorzoekingen
  • De antecedenten van verschillende bewoners en woningen (eerder gebruikt in criminele activiteiten)
  • De contante geldstromen in de bedrijven van de hoofdverdachte
  • De fictieve dienstverbanden in de bedrijven van de hoofdverdachte
  • De informatie van het Team Criminele Inlichtingen over de hoofdverdachte,
  • De schimmige autoverhuur
  • De financiële informatie over de huurders (wel dure huizen huren maar op papier geen inkomsten hebben)
  • De kenmerken van de woning (onherkenbaar binnen komen, afgeschermd wonen)

“We moesten wel aan de rechter-commissaris goed uitleggen waarom we in alle 24 woningen van onze hoofdverdachte een doorzoeking wilden gaan doen”, vertelt Visser: “We hadden heel erg veel aanwijzingen voor witwassen, alleen zouden we pas bij een doorzoeking echt een goed beeld kunnen krijgen of en zo ja, hoe F. criminelen in staat stelt om strafbare feiten te plegen.” Nadat de rechter-commissaris toestemming had gegeven, worden in de vroege ochtend van 5 maart 2019 op hetzelfde moment alle woningen binnengevallen die F. verhuurde.

Mike Visser en Merel Rademaker

Vanwege de omvang van de actie en omdat ook een agent verdachte is in deze zaak (hij is mede-aandeelhouder en bestuurder van één van de bedrijven van F.), worden de zoekploegen van de politie pas op het allerlaatste moment verteld waar ze naartoe moeten. Ook de media die aanwezig zijn krijgen dit pas op het laatste moment te horen. Volgens officier Visser is het goed om aan de buitenwereld uit te leggen wat er gedaan wordt tegen deze vorm van ondermijning: “We moeten dit fenomeen van witwassen, maar ook het faciliteren van criminelen, op de kaart zetten. Want deze zaak is slechts een blauwdruk. Het gebeurt veel meer dan we misschien denken.”

Ik schrok best van het feit dat dit gebeurt in een flat. Je buren kunnen zomaar zeer grote hoeveelheden geld, drugs of wapens hebben liggen

Secretaris Rademaker legt uit waarom het zo schadelijk is dat hoofdverdachte F. het mogelijk maakt voor criminelen om onder de radar te blijven: “Criminelen willen het liefst zo onzichtbaar en anoniem mogelijk opereren. Je helpt hen daarbij door woningen en auto’s aan hen te verhuren zonder dat die op hun naam komen te staan en door financiële geldstromen onduidelijk te maken. Door daar tegen op te treden, laten we zien dat dit niet geaccepteerd wordt.” Officier Visser: “Waar ik best van schrok is het feit dat dit gewoon gebeurt in een flat. Je buren kunnen dus zomaar zeer grote hoeveelheden contant geld, drugs of wapens hebben liggen. Dan is er natuurlijk altijd het risico van een ripdeal. En dat kan zomaar in je eigen flat!”

Wwft

De Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) geldt niet voor verhuuractiviteiten.  En dat vindt officier van justitie Mike Visser vreemd: “Dit is een sector waar grote sommen contant geld in om kunnen gaan. Bovendien zien we steeds vaker dat criminelen niet zelf een woning of auto aanschaffen en op hun naam zetten, maar hun criminele geld uitgeven aan de huur of lease van luxe woningen en auto’s. Het zou goed zijn als bijvoorbeeld de politiek hier barrières voor opwerpt.”

Medeplichtig

Met de arrestatie van F. en andere medeplichtigen denken Visser en Rademaker een belangrijke schakel tussen verschillende criminele groeperingen stuk gemaakt te hebben. “Als facilitator maak je criminele zaken mogelijk en ben je dus belangrijk voor verschillende groepen criminelen. Door dit radertje uit te schakelen, raak je hen ook. Onze hoofdverdachte is misschien niet degene die de zware criminaliteit zelf pleegt, maar wel iemand die het mogelijk maakt. En daarom vinden wij dat je dan medeplichtig bent.”

Begin februari 2020 wordt onderzoek Abeka inhoudelijk behandeld bij de rechtbank Den Haag.

Geld tellen Den Haag